Thời gian trôi nhanh thật đấy mọi người ạ! Chỉ mới cách đây vài năm, khái niệm “nghệ thuật dữ liệu” còn khá xa lạ với nhiều người, nhưng giờ đây nó đã trở thành một xu hướng “nóng hổi” và đầy tiềm năng trong giới sáng tạo ở Việt Nam.
Tôi vẫn còn nhớ như in lần đầu tiên mình “dấn thân” vào thế giới này, cảm giác vừa tò mò, vừa choáng ngợp trước những tác phẩm được tạo ra từ những con số khô khan.
Giờ đây, các nền tảng và cộng đồng dành cho nghệ thuật dựa trên dữ liệu đang bùng nổ mạnh mẽ, mở ra không gian sáng tạo vô tận và cơ hội kết nối không giới hạn cho những ai đam mê.
Bạn có biết rằng, ứng dụng dữ liệu lớn (big data) không chỉ giúp các tổ chức văn hóa nghệ thuật hiểu rõ hơn về xu hướng, sở thích của khán giả để tạo ra tác phẩm phù hợp, mà còn mở ra những cách thức kiếm tiền hoàn toàn mới cho nghệ sĩ Việt Nam?
Tôi thực sự tin rằng đây chính là lúc chúng ta nên cùng nhau khám phá sâu hơn về lĩnh vực đầy hứa hẹn này. Trong bài viết hôm nay, tôi sẽ chia sẻ những kinh nghiệm thực tế mà mình đã đúc kết, cũng như đưa ra cái nhìn tổng quan về những nền tảng và cộng đồng nghệ thuật dữ liệu đang phát triển mạnh mẽ nhất.
Hãy cùng tôi khám phá để không bỏ lỡ những “mỏ vàng” kiến thức và cơ hội tuyệt vời này nhé! Chúng ta sẽ tìm hiểu chính xác về chúng ngay dưới đây!
Nghệ thuật dữ liệu – “Sợi chỉ đỏ” kết nối sáng tạo và công nghệ trong lòng Việt Nam
Khi con số khô khan biết kể chuyện
Mọi người ơi, có bao giờ các bạn nghĩ rằng những con số, những dữ liệu tưởng chừng như vô tri lại có thể biến thành một tác phẩm nghệ thuật lay động lòng người không?
Tôi đã từng không tin điều đó cho đến khi chính mắt mình chứng kiến và tự tay trải nghiệm. Cái cảm giác lần đầu tiên nhìn thấy một biểu đồ phức tạp được “phù phép” thành một bức tranh đầy màu sắc, một âm thanh du dương hay một đoạn phim tương tác, nó thực sự khiến tôi vỡ òa.
Ở Việt Nam mình, khái niệm này tuy mới nhưng đang dần len lỏi vào từng ngóc ngách của giới sáng tạo. Tôi để ý thấy các bạn trẻ giờ đây không chỉ giỏi công nghệ mà còn cực kỳ nhạy bén với nghệ thuật, họ đang tìm thấy một mảnh đất màu mỡ để khai phá.
Không còn là những thuật toán khô cứng, dữ liệu giờ đây trở thành nguồn cảm hứng bất tận, là chất liệu mới để nghệ sĩ Việt kể những câu chuyện độc đáo về văn hóa, xã hội và cả những vấn đề thời sự.
Tôi tin rằng đây chính là một trong những động lực mạnh mẽ nhất để nghệ thuật dữ liệu phát triển bùng nổ tại đất nước mình, mở ra một kỷ nguyên mới cho sự giao thoa giữa khoa học và nghệ thuật.
Bùng nổ tiềm năng từ “kho vàng” dữ liệu Việt
Việt Nam chúng ta có một kho tàng dữ liệu khổng lồ và vô cùng phong phú, từ những câu chuyện dân gian được số hóa, dữ liệu về lịch sử, văn hóa, cho đến những số liệu về khí hậu, giao thông, hay thậm chí là thói quen sử dụng mạng xã hội của người Việt.
Mỗi mẩu dữ liệu nhỏ bé đó đều ẩn chứa những câu chuyện thú vị, chờ đợi những bàn tay nghệ sĩ khéo léo biến chúng thành tác phẩm. Tôi đã thử tìm kiếm những bộ dữ liệu mở liên quan đến lịch sử Sài Gòn xưa, và thực sự bất ngờ khi thấy có quá nhiều thứ để khai thác.
Một người bạn của tôi thì lại đam mê sử dụng dữ liệu khí hậu để tạo ra những bức tranh thời tiết thay đổi theo mùa, trông vừa lạ mắt vừa ý nghĩa. Điều này không chỉ giúp nghệ sĩ có thêm nguồn cảm hứng mà còn mở ra cơ hội để công chúng hiểu hơn về dữ liệu, về những vấn đề đang diễn ra xung quanh chúng ta một cách trực quan và đầy cảm xúc hơn.
Cá nhân tôi nghĩ rằng, với sự sáng tạo không giới hạn của người Việt, “mỏ vàng” dữ liệu này chắc chắn sẽ còn sản sinh ra nhiều tác phẩm độc đáo và có giá trị hơn nữa trong tương lai gần.
Hé lộ những “sân chơi” công nghệ đang nâng tầm nghệ thuật dữ liệu ở Việt Nam
Nền tảng trực tuyến – Cánh cửa rộng mở cho mọi người
Giờ đây, để dấn thân vào nghệ thuật dữ liệu không còn là điều quá xa vời nữa đâu mọi người. Rất nhiều nền tảng trực tuyến đã xuất hiện, giúp chúng ta dễ dàng biến những con số thành hình ảnh, âm thanh hay thậm chí là trải nghiệm tương tác.
Tôi đã từng lo lắng rằng mình không biết quá nhiều về lập trình sẽ khó theo kịp, nhưng khi thử sử dụng một số công cụ như Tableau Public hay Power BI, tôi nhận ra chúng cực kỳ thân thiện với người dùng.
Chỉ cần kéo thả, chọn lựa vài thao tác là đã có thể tạo ra những visual data art cơ bản rồi. Ngoài ra, còn có những nền tảng chuyên sâu hơn dành cho những bạn muốn khám phá coding như Processing hay P5.js, chúng mở ra một thế giới hoàn toàn mới cho sự sáng tạo mà không bị giới hạn bởi các template có sẵn.
Các nền tảng này không chỉ cung cấp công cụ mà còn là nơi để mọi người chia sẻ tác phẩm, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau. Tôi đã học được rất nhiều mẹo hay từ những bài hướng dẫn miễn phí trên YouTube và các diễn đàn quốc tế, và giờ đây, tôi thấy các cộng đồng Việt Nam cũng đang dần phát triển những nội dung tương tự.
Công cụ “đắc lực” từ trí tuệ nhân tạo (AI)
Nói đến công nghệ thì không thể không nhắc đến AI, đúng không ạ? Trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi mọi thứ, và nghệ thuật dữ liệu cũng không nằm ngoài xu hướng đó.
Tôi đã từng thử dùng một số công cụ AI tạo sinh hình ảnh, và thật bất ngờ khi thấy AI có thể hiểu được những mô tả phức tạp của tôi về cách dữ liệu nên được thể hiện.
Ví dụ, khi tôi muốn tạo một bức tranh về sự biến động của giá cà phê ở Tây Nguyên qua các năm, với những đường nét uốn lượn như dòng chảy của sông, AI đã giúp tôi hiện thực hóa ý tưởng đó một cách nhanh chóng và đầy tính nghệ thuật.
Các công cụ AI không chỉ giúp chúng ta tiết kiệm thời gian mà còn mở ra những khả năng sáng tạo mà con người khó có thể nghĩ tới. Chúng có thể phân tích các pattern trong dữ liệu mà mắt thường không nhìn thấy, từ đó gợi ý những cách thể hiện độc đáo.
Tuy nhiên, tôi luôn nhấn mạnh rằng AI chỉ là một công cụ hỗ trợ, quan trọng nhất vẫn là ý tưởng và thông điệp mà người nghệ sĩ muốn truyền tải. Kết hợp khéo léo giữa AI và khả năng sáng tạo của bản thân sẽ cho ra đời những tác phẩm thực sự ấn tượng.
Cộng đồng Data Art Việt: Nơi kết nối những tâm hồn đam mê và kiến tạo giá trị
Từ những buổi workshop nhỏ đến sự kiện lớn
Điều tôi yêu thích nhất ở nghệ thuật dữ liệu tại Việt Nam chính là sự nhiệt huyết của cộng đồng. Ban đầu, tôi chỉ biết đến một vài nhóm nhỏ trên Facebook, nơi mọi người chia sẻ những tác phẩm cá nhân và hỏi đáp kinh nghiệm.
Nhưng giờ đây, mọi thứ đã phát triển vượt bậc! Tôi thường xuyên thấy các bạn tổ chức những buổi workshop offline tại Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh, nơi các nghệ sĩ, nhà khoa học dữ liệu và những người tò mò có thể gặp gỡ, trao đổi trực tiếp.
Tôi còn nhớ một lần tham gia workshop về “data storytelling” ở một quán cà phê nhỏ, cảm giác được cùng nhau mày mò, học hỏi từ những người có chung đam mê thật sự rất tuyệt vời.
Những sự kiện này không chỉ giúp lan tỏa kiến thức mà còn tạo ra một không gian để mọi người thử nghiệm, nhận phản hồi và cải thiện tác phẩm của mình.
Tôi cũng đã tham gia một vài buổi triển lãm nhỏ, nơi các tác phẩm data art được trưng bày, cho thấy rõ sự phát triển và tiềm năng của lĩnh vực này ở Việt Nam.
Tìm kiếm và gia nhập các “đại gia đình” data art Việt
Việc tìm kiếm một cộng đồng phù hợp để học hỏi và phát triển là cực kỳ quan trọng, đặc biệt là với một lĩnh vực mới như nghệ thuật dữ liệu. Theo kinh nghiệm của tôi, cách tốt nhất là bắt đầu từ các nhóm Facebook hoặc Zalo chuyên về Data Science, Data Visualization, hoặc thậm chí là các nhóm Art & Tech.
Ở đó, bạn sẽ dễ dàng tìm thấy những người có chung sở thích và những thông tin về các sự kiện sắp tới. Một số nhóm mà tôi thấy khá năng động và có nhiều thành viên nhiệt tình là “Data Science Vietnam” (mặc dù không hoàn toàn về art nhưng có rất nhiều người làm visualization), hay các nhóm nhỏ hơn tập trung vào creative coding.
Đừng ngần ngại đặt câu hỏi hay chia sẻ tác phẩm của mình, mọi người trong cộng đồng đều rất sẵn lòng giúp đỡ và đưa ra những lời khuyên chân thành. Tôi cũng khuyến khích các bạn tham gia các cuộc thi nhỏ về data visualization hay hackathon, đó là cơ hội tuyệt vời để thử thách bản thân và kết nối với những tài năng khác.
Biến dữ liệu thành “tiền tươi”: Những cách thức kiếm tiền từ nghệ thuật dữ liệu
Bán tác phẩm và dịch vụ cá nhân
Nghe có vẻ lạ, nhưng nghệ thuật dữ liệu hoàn toàn có thể giúp bạn kiếm tiền đó! Tôi biết nhiều nghệ sĩ ở Việt Nam đã thành công trong việc tạo ra những tác phẩm data art độc đáo và bán chúng cho các cá nhân, doanh nghiệp hoặc thậm chí là các phòng trưng bày.
Ví dụ, một người bạn của tôi đã sử dụng dữ liệu về hành trình di chuyển của mỗi người để tạo ra những bức bản đồ cá nhân hóa, và được rất nhiều người đặt hàng làm quà tặng.
Hay một số doanh nghiệp lớn cũng đang tìm kiếm những cách thể hiện dữ liệu của họ một cách sáng tạo và ấn tượng hơn để thuyết trình với đối tác hoặc khách hàng.
Lúc đó, bạn có thể cung cấp dịch vụ tạo hình ảnh hóa dữ liệu (data visualization) hoặc thậm chí là cài đặt các tác phẩm tương tác dựa trên dữ liệu. Đây là một thị trường ngách đầy tiềm năng, và với sự phát triển của công nghệ, nhu cầu này chắc chắn sẽ còn tăng cao hơn nữa trong tương lai.
Tôi cảm thấy đây là một cách rất hay để vừa theo đuổi đam mê, vừa có thể tự chủ về tài chính.
Hợp tác với thương hiệu và tổ chức
Một con đường khác để “hái ra tiền” từ nghệ thuật dữ liệu chính là hợp tác với các thương hiệu hoặc tổ chức. Các công ty lớn luôn muốn tìm cách tiếp cận khách hàng một cách mới mẻ và độc đáo, và nghệ thuật dữ liệu chính là một giải pháp tuyệt vời.
Tôi đã thấy một chiến dịch quảng cáo sử dụng dữ liệu về hành vi mua sắm của khách hàng để tạo ra một đoạn video tương tác, mang lại hiệu quả rất cao. Các tổ chức văn hóa, bảo tàng cũng đang tìm cách số hóa và trình bày kho tàng của họ dưới dạng data art để thu hút công chúng, đặc biệt là giới trẻ.
Bạn có thể đề xuất các dự án tạo tác phẩm nghệ thuật từ dữ liệu của họ, giúp họ kể câu chuyện một cách ấn tượng hơn.
Dưới đây là một bảng tổng hợp nhỏ về các cách kiếm tiền từ nghệ thuật dữ liệu mà tôi đã tìm hiểu và trải nghiệm:
| Hình thức kiếm tiền | Mô tả | Ưu điểm | Thách thức |
|---|---|---|---|
| Bán tác phẩm cá nhân | Tạo ra các tác phẩm data art độc đáo và bán cho khách hàng cá nhân hoặc doanh nghiệp. | Tự do sáng tạo, lợi nhuận cao nếu tác phẩm được ưa chuộng. | Cần marketing tốt, tìm kiếm khách hàng. |
| Cung cấp dịch vụ tư vấn/thiết kế | Hỗ trợ doanh nghiệp hình ảnh hóa dữ liệu của họ một cách sáng tạo và hiệu quả. | Nhu cầu thị trường lớn, tạo mối quan hệ với doanh nghiệp. | Cần kỹ năng chuyên môn cao, hiểu biết về nhiều ngành. |
| Hợp tác với thương hiệu/tổ chức | Thực hiện các dự án nghệ thuật dữ liệu cho các chiến dịch marketing, trưng bày công cộng. | Cơ hội tiếp cận dự án lớn, tăng uy tín cá nhân. | Quy trình phức tạp, cần làm việc nhóm tốt. |
| Giảng dạy/Workshop | Chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm về nghệ thuật dữ liệu thông qua các khóa học, buổi workshop. | Lan tỏa kiến thức, thu nhập ổn định, xây dựng thương hiệu cá nhân. | Cần kỹ năng sư phạm, kiến thức sâu rộng. |
Không chỉ dừng lại ở đó, tôi còn thấy nhiều người tổ chức các buổi workshop hướng dẫn về data art, vừa là cách để chia sẻ kiến thức, vừa có thể tạo ra một nguồn thu nhập ổn định.
Đây thực sự là một lĩnh vực đa chiều, mang lại rất nhiều cơ hội cho những ai sẵn sàng học hỏi và sáng tạo.
Hành trình biến dữ liệu thành “nghệ thuật sống động” của cá nhân tôi
Từ những “thử nghiệm điên rồ” đến tác phẩm đầu tay
Tôi vẫn còn nhớ như in cái ngày mình quyết định “dấn thân” vào nghệ thuật dữ liệu. Lúc đó, tôi chỉ có một niềm đam mê mãnh liệt với dữ liệu và một chút kiến thức về thiết kế đồ họa.
Tôi bắt đầu bằng những “thử nghiệm điên rồ” với các bộ dữ liệu công cộng, đôi khi là những thứ chẳng ai nghĩ tới như dữ liệu về… lượng mưa ở một tỉnh nhỏ trong 10 năm.
Tôi đã dành hàng giờ đồng hồ để mày mò các công cụ visualization, thử nghiệm đủ mọi màu sắc, hình dạng, và cách bố trí. Có những lúc tôi cảm thấy nản chí vì tác phẩm không ra như ý, nhưng rồi chính cái cảm giác muốn biến những con số vô hồn kia thành một thứ gì đó có ý nghĩa đã thôi thúc tôi tiếp tục.
Tác phẩm đầu tay của tôi, một bức tranh động mô phỏng sự biến đổi của thời tiết ở Sài Gòn theo từng giờ, đã nhận được rất nhiều lời khen ngợi từ bạn bè và cộng đồng.
Cảm giác lúc đó thật sự hạnh phúc và tự hào vô cùng, nó giống như việc mình đã tìm thấy một ngôn ngữ mới để thể hiện bản thân vậy.
Bí quyết để “dữ liệu thô” trở nên “tinh tế”
Để biến dữ liệu thô thành một tác phẩm nghệ thuật có hồn, tôi nhận ra rằng không chỉ cần kỹ năng về công cụ mà còn cần cả sự tinh tế và cái nhìn nghệ thuật.
Đầu tiên, hãy luôn tự hỏi: “Dữ liệu này đang kể câu chuyện gì?” và “Tôi muốn khán giả cảm nhận điều gì khi nhìn vào tác phẩm này?”. Việc đặt ra những câu hỏi đó sẽ giúp bạn định hình được phong cách và thông điệp.
Thứ hai, đừng ngại thử nghiệm! Tôi đã từng dành cả buổi tối để thay đổi màu sắc của một biểu đồ chỉ vì cảm thấy nó chưa truyền tải đúng cảm xúc. Đôi khi, một chút thay đổi nhỏ về phông chữ hay cách sắp xếp cũng có thể tạo nên sự khác biệt lớn.
Cuối cùng, và đây là điều tôi thấy quan trọng nhất: hãy mang chính câu chuyện và cảm xúc của mình vào tác phẩm. Khi bạn đặt tâm huyết vào từng đường nét, từng con số, tác phẩm của bạn sẽ tự động có một sức sống riêng, một sự kết nối chân thật với người xem.
Tôi tin rằng, chính sự chân thành và đam mê đó sẽ là bí quyết để nghệ thuật dữ liệu của bạn trở nên tinh tế và chạm đến trái tim người khác.
Lời khuyên “vàng” từ một người đi trước để bạn bắt đầu hành trình nghệ thuật dữ liệu
Đừng ngại bắt đầu từ những điều nhỏ nhất
Khi nhìn thấy những tác phẩm data art phức tạp, nhiều bạn có thể cảm thấy choáng ngợp và nghĩ rằng mình không thể làm được. Tôi hiểu cảm giác đó, vì tôi cũng từng như vậy.
Nhưng tin tôi đi, không ai sinh ra đã là một nghệ sĩ dữ liệu tài ba cả. Tất cả đều bắt đầu từ những bước đi nhỏ nhất. Thay vì cố gắng tạo ra một tác phẩm hoành tráng ngay lập tức, hãy thử bắt đầu với một bộ dữ liệu đơn giản mà bạn yêu thích.
Có thể là dữ liệu về số lượng bài hát bạn nghe nhiều nhất trong năm, hay số bước chân bạn đi mỗi ngày. Sau đó, hãy dùng những công cụ visualization cơ bản để thử thể hiện chúng.
Đừng sợ sai hay sợ tác phẩm của mình chưa đủ đẹp. Mỗi lần thử là một lần học, mỗi lần sai là một cơ hội để bạn hiểu rõ hơn về cách dữ liệu hoạt động và cách bạn có thể “chơi” với chúng.
Tôi vẫn thường xuyên quay lại những tác phẩm đầu tay của mình để nhìn lại hành trình đã qua và thấy được sự tiến bộ.
Liên tục học hỏi và kết nối
Lĩnh vực nghệ thuật dữ liệu luôn thay đổi và phát triển không ngừng, vì vậy việc học hỏi liên tục là vô cùng cần thiết. Hãy dành thời gian đọc sách, xem các bài hướng dẫn trực tuyến, hoặc tham gia các khóa học ngắn hạn.
Tôi thường xuyên theo dõi các blog và kênh YouTube của những nghệ sĩ dữ liệu nổi tiếng thế giới để cập nhật xu hướng và học hỏi những kỹ thuật mới. Đặc biệt, đừng quên kết nối với cộng đồng.
Như tôi đã chia sẻ ở trên, cộng đồng data art ở Việt Nam đang rất năng động và nhiệt tình. Tham gia các nhóm, diễn đàn, workshop không chỉ giúp bạn mở rộng kiến thức mà còn tạo cơ hội để bạn gặp gỡ những người có cùng đam mê, nhận được những lời khuyên hữu ích và thậm chí là tìm thấy những cơ hội hợp tác thú vị.
Tôi tin rằng, với sự kiên trì, đam mê và tinh thần học hỏi không ngừng, bất kỳ ai cũng có thể trở thành một nghệ sĩ dữ liệu tài năng và tạo ra những tác phẩm có giá trị.
Hãy cứ bắt đầu đi, bạn sẽ thấy thế giới nghệ thuật dữ liệu này thú vị hơn bạn tưởng rất nhiều đó!
Lời kết
Vậy là chúng ta đã cùng nhau khám phá một thế giới đầy màu sắc và tiềm năng của nghệ thuật dữ liệu tại Việt Nam. Từ những con số khô khan, qua bàn tay của những người nghệ sĩ đam mê, dữ liệu đã thật sự biết kể chuyện, mang đến những cảm xúc và góc nhìn mới mẻ về cuộc sống. Tôi tin rằng, với sự sáng tạo không ngừng nghỉ của người Việt và sự phát triển vượt bậc của công nghệ, lĩnh vực này sẽ còn bùng nổ mạnh mẽ hơn nữa trong tương lai. Đừng ngại dấn thân, vì chính bạn cũng có thể là người tạo ra những tác phẩm dữ liệu nghệ thuật độc đáo, làm phong phú thêm đời sống văn hóa của chúng ta!
알아두면 쓸모 있는 정보
1. Tìm kiếm dữ liệu mở Việt Nam: Để bắt đầu hành trình nghệ thuật dữ liệu, bạn có thể tìm kiếm các bộ dữ liệu mở do chính phủ và các tổ chức phi lợi nhuận tại Việt Nam cung cấp. Các cơ quan như Cục Thống kê Tổng hợp, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thường có những kho dữ liệu công cộng về dân số, kinh tế, văn hóa, và môi trường mà bạn có thể khai thác.
2. Tham gia cộng đồng địa phương: Việt Nam có nhiều cộng đồng sôi nổi về khoa học dữ liệu và trực quan hóa dữ liệu trên Facebook, Zalo. Việc tham gia các nhóm này sẽ giúp bạn học hỏi kinh nghiệm, nhận được sự hỗ trợ từ những người có chung đam mê, và cập nhật thông tin về các sự kiện, workshop sắp tới.
3. Sử dụng công cụ thân thiện với người mới: Nếu bạn chưa có nền tảng lập trình, đừng lo lắng! Các công cụ như Tableau Public hay Power BI (cho Business Intelligence) rất dễ học với giao diện kéo thả trực quan, giúp bạn nhanh chóng biến dữ liệu thành hình ảnh ấn tượng.
4. Học hỏi từ các chuyên gia Việt Nam: Nhiều chuyên gia khoa học dữ liệu và nghệ sĩ dữ liệu tại Việt Nam thường xuyên chia sẻ kiến thức qua blog cá nhân, kênh YouTube, hoặc các buổi webinar. Hãy theo dõi họ để học hỏi những mẹo hay và cập nhật xu hướng mới nhất trong lĩnh vực này.
5. Tiềm năng ứng dụng AI trong nghệ thuật dữ liệu: Trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng được tích hợp sâu rộng vào nghệ thuật dữ liệu, giúp tự động hóa quá trình tạo hình ảnh, khám phá các mẫu dữ liệu ẩn, và thậm chí tạo ra các tác phẩm tương tác phức tạp. Hãy khám phá các công cụ AI tạo sinh hình ảnh để mở rộng khả năng sáng tạo của bạn.
중요 사항 정리
Nghệ thuật dữ liệu ở Việt Nam đang là một lĩnh vực mới nổi nhưng đầy hứa hẹn, nơi công nghệ và sự sáng tạo giao thoa mạnh mẽ. Nó không chỉ mở ra không gian biểu đạt nghệ thuật độc đáo từ “kho vàng” dữ liệu phong phú của đất nước, mà còn tạo ra nhiều cơ hội kiếm tiền hấp dẫn thông qua việc bán tác phẩm, cung cấp dịch vụ thiết kế, hợp tác với thương hiệu, hay giảng dạy. Việc tham gia cộng đồng và không ngừng học hỏi là chìa khóa để khai thác tối đa tiềm năng này, biến những con số vô tri thành những câu chuyện sống động và có giá trị.
Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ) 📖
Hỏi: Nghệ thuật dữ liệu là gì mà lại khiến tôi cảm thấy “tò mò” đến vậy, và tại sao nó lại đang trở thành một trào lưu “nóng hổi” ở Việt Nam?
Đáp: À, câu hỏi này đúng là của rất nhiều bạn mới tìm hiểu luôn đó! Để tôi nói một cách dễ hiểu nhất nhé: nghệ thuật dữ liệu (data art) đơn giản là việc chúng ta dùng các con số, các bộ dữ liệu khô khan tưởng chừng chỉ dành cho nhà khoa học hay dân IT, để tạo ra những tác phẩm nghệ thuật độc đáo, đầy cảm xúc.
Tưởng tượng xem, từ những số liệu về thời tiết, giao thông, hay thậm chí là lịch sử văn hóa Việt Nam, chúng ta có thể biến chúng thành những hình ảnh động, âm thanh, hay các tác phẩm sắp đặt đầy mê hoặc.
Tôi còn nhớ lần đầu tiên mình xem một triển lãm về data art ở TP.HCM, tôi đã phải ồ lên vì bất ngờ. Một tác phẩm lấy dữ liệu về dòng chảy sông Mê Kông đã được tái hiện thành một bức tranh tương tác thay đổi theo thời gian thực, đẹp đến ngỡ ngàng.
Nó “hot” ở Việt Nam vì mình thấy, giới trẻ Việt bây giờ rất năng động, họ không ngại thử cái mới và đặc biệt là cực kỳ yêu công nghệ. Nghệ thuật dữ liệu chính là sự giao thoa hoàn hảo giữa khoa học và nghệ thuật, mở ra một không gian thể hiện bản thân không giới hạn, rất hợp với tinh thần sáng tạo của người Việt mình.
Hơn nữa, với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin ở nước ta, việc tiếp cận dữ liệu và các công cụ hỗ trợ cũng dễ dàng hơn rất nhiều.
Hỏi: Tôi là người mới hoàn toàn, vậy làm thế nào để có thể bắt đầu “dấn thân” vào thế giới nghệ thuật dữ liệu đầy màu sắc này ở Việt Nam? Có cần phải giỏi công nghệ hay lập trình không?
Đáp: Đừng lo lắng nhé các bạn! Ai cũng có thể bắt đầu hành trình này, kể cả khi bạn không phải là một “phù thủy” công nghệ. Kinh nghiệm của tôi là: cứ bắt đầu từ những điều cơ bản nhất.
Đầu tiên, hãy thử tìm hiểu về các khái niệm cơ bản của dữ liệu, như cách thu thập, làm sạch và trực quan hóa dữ liệu. Có rất nhiều khóa học online miễn phí hoặc giá cả phải chăng trên Coursera, edX hay thậm chí là các kênh YouTube của Việt Nam về data visualization (trực quan hóa dữ liệu) mà bạn có thể tham khảo.
Thứ hai, hãy làm quen với một số công cụ đơn giản như Tableau Public, Google Data Studio, hay thậm chí là các thư viện của Python như Matplotlib, Seaborn nếu bạn có chút máu “coding”.
Tôi từng bắt đầu với Tableau Public và đã rất ngạc nhiên khi thấy mình có thể tạo ra những biểu đồ, đồ thị đẹp mắt chỉ với vài thao tác kéo thả. Đừng ngại tham gia các cộng đồng nghệ thuật dữ liệu trên Facebook, Discord của Việt Nam.
Ở đó, bạn sẽ tìm thấy những người cùng đam mê, họ rất nhiệt tình chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm và cả những dự án nhỏ để bạn thực hành nữa đó. Quan trọng nhất là sự tò mò và tinh thần học hỏi không ngừng!
Hỏi: Vậy cơ hội để kiếm tiền từ nghệ thuật dữ liệu ở Việt Nam là gì? Liệu có phải chỉ những nghệ sĩ nổi tiếng mới có thể “hái ra tiền” từ lĩnh vực này không?
Đáp: Ôi, câu hỏi này thì đúng “chất” một blogger về tài chính như tôi rồi! Thực ra, cơ hội kiếm tiền từ nghệ thuật dữ liệu ở Việt Nam phong phú hơn bạn nghĩ rất nhiều, và không hề chỉ dành cho người nổi tiếng đâu nhé!
Dựa vào những gì tôi đã trải nghiệm và quan sát, có vài hướng đi chính mà bạn có thể cân nhắc:
Thứ nhất, đó là làm các dự án tư vấn, thiết kế trực quan hóa dữ liệu cho các doanh nghiệp.
Rất nhiều công ty ở Việt Nam hiện nay cần biểu đồ, infographic hay các báo cáo dữ liệu sinh động để trình bày cho khách hàng hoặc đối tác. Nếu bạn có khả năng biến những con số khô khan thành hình ảnh ấn tượng, bạn hoàn toàn có thể tìm kiếm các dự án freelance với mức thu nhập khá tốt.
Thứ hai, bạn có thể tạo ra và bán các tác phẩm nghệ thuật dữ liệu của riêng mình. Ví dụ, bạn có thể biến dữ liệu về thời tiết hàng ngày của Hà Nội thành một chuỗi hình ảnh động đẹp mắt và bán chúng dưới dạng NFT (Non-Fungible Token) trên các nền tảng quốc tế, hoặc trưng bày tại các phòng triển lãm nhỏ ở địa phương.
Tôi có một người bạn đã bán được một tác phẩm data art về biến đổi khí hậu trên một gallery online với giá vài triệu đồng đấy! Thứ ba, đừng quên việc tổ chức các buổi workshop, khóa học về nghệ thuật dữ liệu.
Nhu cầu học hỏi về lĩnh vực này đang tăng cao, và nếu bạn có kiến thức, kinh nghiệm thực tế, bạn hoàn toàn có thể chia sẻ và kiếm thêm thu nhập từ đó.
Cuối cùng, việc hợp tác với các thương hiệu hoặc tổ chức văn hóa để tạo ra các trải nghiệm tương tác dựa trên dữ liệu cho các sự kiện, lễ hội cũng là một kênh kiếm tiền rất tiềm năng đó.
Quan trọng là bạn phải xây dựng được portfolio cá nhân thật ấn tượng và không ngừng mở rộng mạng lưới quan hệ của mình. Thị trường Việt Nam còn rất nhiều “đất” để bạn khai thác đấy!
